Một số lưu ý về lựa chọn heo giống phù hợp với mô hình chăn nuôi

Như bài trước, Sanfovet đã giới thiệu đến các bạn về những giống heo phổ biến được dùng trong chăn nuôi tại Việt Nam. Trong kỳ này, chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu đến các bạn một số lưu ý để lựa chọn được giống heo phù hợp với kế hoạch chăn nuôi được xây dựng theo tiêu chí bền vững và tối ưu hiệu quả giá xuất chuồng/chi phí.

Một số lưu y về cách lựa chọn heo giống chất lượng

Việc chọn được heo giống khỏe mạnh, có tiềm năng sinh trưởng và sinh sản tốt là bước quan trọng nhất quyết định thành công của đàn heo. Theo các chuyên gia quốc tế, lựa chọn giống phải dựa trên nhiều tiêu chí, không chỉ dựa vào ngoại hình.

Lựa chọn nguồn gốc uy tín

Trước khi mua heo giống, cần tìm hiểu kỹ về nguồn gốc và uy tín của trang trại cung cấp. Nên chọn mua từ các trung tâm giống quốc gia, công ty giống uy tín, hoặc trang trại đã được cơ quan thú y kiểm định về tình trạng sức khỏe. Yêu cầu xem hồ sơ thú y của đàn heo, lịch sử dịch bệnh, chứng chỉ kiểm dịch. Kiểm tra xem trang trại có thực hiện đầy đủ chương trình tiêm phòng và các biện pháp an toàn sinh học chưa. Tuyệt đối không mua heo không rõ nguồn gốc, giá rẻ bất thường vì rất dễ mang mầm bệnh vào trang trại.

Kiểm tra sức khỏe tổng quát

Heo giống khỏe mạnh có tinh thần tỉnh táo, mắt sáng, phản ứng nhanh nhẹn khi có người đến gần. Da và lông bóng mượt, không có vết thương, mụn nhọt, ghẻ hoặc nấm. Hơi thở đều đặn, không ho, không khò khè. Hậu môn sạch, không dính phân, không sưng đỏ. Phân thành đống, màu nâu vàng, không loãng, không có máu hay nhầy. Heo đi đứng bình thường, không khập khễnh, không run rẩy.

Đánh giá thể trạng của heo giống

Theo hướng dẫn của các tổ chức chăn nuôi quốc tế, cấu trúc thể hình đúng chuẩn là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và sinh sản. Heo giống tốt có thân dài, lưng thẳng hoặc hơi cong nhẹ, không lõm lưng. Ngực rộng, sâu cho thấy khả năng phát triển tim phổi tốt. Bụng không quá chùng, không quá căng. Chân thẳng, chắc chắn, khớp chân không sưng. Bàn chân rộng với móng chân đồng đều. Đặc biệt quan trọng là kiểm tra xương chậu rộng ở nái giống để đảm bảo đẻ dễ dàng.

Kiểm tra bộ phận sinh sản

Đối với nái giống, đây là phần kiểm tra cực kỳ quan trọng. Nái phải có ít nhất 12 núm vú (6 đôi), tốt nhất là 14 núm (7 đôi) đều đặn, cách đều nhau, không có núm lép, núm mù. Núm vú phải nằm trên 2 hàng thẳng, khoảng cách đều từ cổ đến háng. Âm hộ phát triển bình thường, không quá nhỏ. Đối với đực giống, hai tinh hoàn phải đã xuống bìu hoàn toàn, to đều nhau, không cứng, không mềm bất thường. Dương vật không bị dính, vị trí bao quy đầu gần với chỗ âm đạo khi lên giá.

Xem xét dòng máu và phả hệ

Không nên mua heo giống từ trang trại chỉ có một đực phối với nhiều nái vì nguy cơ cận huyết rất cao. Hỏi rõ về bố mẹ của heo giống, nếu có thể xem hồ sơ phả hệ để tránh cận huyết. Đối với heo con 1 tháng tuổi, nên xem nái mẹ – nái tốt sẽ có bầu vú chùng, gầy do nuôi con. Nếu nái vẫn béo tròn với con 1 tháng tuổi thì có vấn đề về sữa. Các trang trại giống uy tín sẽ có hồ sơ theo dõi năng suất sinh sản của từng nái: số con đẻ ra, số con sống, trọng lượng cai sữa.

Lựa chọn theo tuổi và trọng lượng

Tuổi và trọng lượng phù hợp giúp heo giống dễ thích nghi và phát triển tốt. Mua heo giống cai sữa (heo con): 28-35 ngày tuổi, trọng lượng 7-9kg. Ưu điểm là giá rẻ, dễ thuần dưỡng theo điều kiện trang trại, nhưng cần chăm sóc kỹ, dễ chết. Mua heo giống sau cai sữa: 2-3 tháng tuổi, trọng lượng 20-30kg. Đây là lứa tuổi an toàn, qua giai đoạn khó khăn nhất, dễ nuôi hơn. Mua heo giống lớn: 5-6 tháng tuổi, trọng lượng 60-80kg, gần đến tuổi phối giống. Ưu điểm là nhanh cho sản phẩm nhưng giá cao, khó thích nghi với môi trường mới.

Quan sát tốc độ sinh trưởng

Theo các chuyên gia, tốc độ sinh trưởng là một trong những chỉ tiêu di truyền cao (hệ số di truyền 0.3-0.4). Nên chọn heo từ những lứa đẻ có tốc độ tăng trọng tốt. So sánh trọng lượng của heo trong cùng lứa đẻ, chọn những con nặng hơn trung bình lứa 5-10%. Tuy nhiên, không nên chọn con quá nặng hoặc quá nhẹ so với lứa. Heo sinh trưởng tốt thường có thân dài, xương to, ăn uống khỏe. Tránh chọn heo gầy yếu, lùn, bụng phệ dù cùng tuổi với đàn.

Đánh giá tỷ lệ nạc

Với heo giống 5-6 tháng tuổi trở lên, có thể đánh giá sơ bộ tỷ lệ nạc qua quan sát. Heo nạc có thân hình chữ nhật khi nhìn từ trên xuống, không quá tròn. Vai rộng, hông rộng, đùi căng tròn. Sườn sâu nhưng không quá phệ. Lưng rộng, phẳng. Mỡ lưng không quá dày (sờ thấy xương sống rõ). Các trang trại giống hiện đại dùng máy siêu âm đo chính xác độ dày mỡ lưng và diện tích mắt thịt, nhưng đây là công nghệ đắt tiền không phổ biến ở trang trại nhỏ.

Lưu ý về giá cả

Giá heo giống thường cao hơn heo thịt 20-50% tùy chất lượng và giống. Heo giống thuần chủng đắt hơn heo lai. Heo từ trung tâm giống quốc gia, công ty lớn đắt hơn nguồn tự phát. Không nên mua heo giá rẻ bất thường vì thường có vấn đề về sức khỏe hoặc nguồn gốc. Nên coi giá heo giống là khoản đầu tư dài hạn, chọn chất lượng tốt sẽ sinh lời nhiều về sau.

>>>Tìm hiểu về các giống heo chăn nuôi tại Việt Nam

Một số lưu ý khi chọn giống cho mục đích khác nhau

Chọn heo giống cho nuôi thịt quy mô nhỏ

Với hộ gia đình nuôi vài con đến vài chục con, nên chọn heo lai F1 giống ngoại × giống bản địa hoặc heo lai DLY. Ưu tiên giống khỏe mạnh, chống bệnh tốt, không quá đòi hỏi về thức ăn và điều kiện chuồng trại. Tránh chọn giống quá chuyên hóa, nhạy cảm cần chăm sóc kỹ.

Chọn heo giống cho nuôi thịt quy mô lớn

Trang trại từ 100 con trở lên nên chọn heo lai 3 giống DLY hoặc các dòng hybrid PIC, Topigs. Ưu tiên tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ nạc, hiệu quả sử dụng thức ăn. Cần có điều kiện chuồng trại tốt, quản lý chuyên nghiệp.

Chọn heo giống cho nhân giống

Cần chọn nái từ dòng mẹ tốt (Yorkshire, Landrace, F1 YL hoặc LY), có năng suất sinh sản cao, nuôi con tốt. Đực giống từ dòng đực tốt (Duroc, Pietrain), tốc độ sinh trưởng nhanh, tỷ lệ nạc cao. Đặc biệt chú ý phả hệ, tránh cận huyết, chọn từ nguồn uy tín.

Chọn heo giống cho thị trường thịt cao cấp

Nếu hướng đến thị trường thịt heo bản địa giá cao, chọn giống Móng Cái, Ban, hoặc lai F1 giữa chúng. Chăn nuôi theo hướng hữu cơ, bán thương thực phẩm an toàn. Hoặc chọn các giống ngoại nuôi đến trọng lượng lớn (120-150kg) cho thịt có mỡ đan xen, phục vụ nhà hàng cao cấp.

Xây dựng quy trình nhập heo giống an toàn

Trước khi đón heo về, cần chuẩn bị chuồng trại sạch sẽ, khô ráo, đã khử trùng kỹ. Chuẩn bị thức ăn tương tự nơi heo ở trước để tránh stress thay đổi thức ăn đột ngột. Chuẩn bị thuốc men cơ bản, vitamin, điện giải phòng bị heo bị stress. Vận chuyển heo vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát, tránh trời nóng. Thùng xe phải sạch, thông thoáng, mật độ vừa phải không quá chen chúc. Thời gian vận chuyển càng ngắn càng tốt.

Khi heo về đến, không nên cho ăn ngay. Để heo nghỉ ngơi 2-3 giờ, cho uống nước có pha điện giải, vitamin C chống stress. Sau đó mới cho ăn nhẹ, khoảng 50% khẩu phần bình thường. Ngày thứ hai tăng lên 70%, ngày thứ ba trở lại bình thường. Cách ly heo mới ít nhất 2 tuần, theo dõi sát sức khỏe. Nếu heo ăn uống, phân bình thường, không sốt, không ho sau 2 tuần mới trộn vào đàn.

Lựa chọn đúng giống heo và biết cách chọn con giống chất lượng là nền tảng của thành công trong chăn nuôi. Mỗi giống heo có ưu nhược điểm riêng, người chăn nuôi cần hiểu rõ để chọn giống phù hợp với điều kiện trang trại, mục đích chăn nuôi và thị trường tiêu thụ.

Việt Nam có cả giống bản địa quý giá và giống ngoại năng suất cao, cùng với nhiều công thức lai đã được kiểm nghiệm. Người chăn nuôi quy mô nhỏ có thể chọn heo lai F1 bản địa × ngoại để cân bằng giữa khỏe mạnh và tốc độ sinh trưởng. Trang trại lớn nên chọn heo lai 3 giống hoặc dòng hybrid để tối ưu năng suất.

Quan trọng nhất là chọn heo từ nguồn uy tín, kiểm tra kỹ sức khỏe, cấu trúc cơ thể, bộ phận sinh sản và tránh cận huyết. Đầu tư vào heo giống chất lượng cao là đầu tư sinh lời, vì heo giống tốt sẽ sinh sản nhiều, con con khỏe mạnh, sinh trưởng nhanh, ít bệnh tật, mang lại hiệu quả kinh tế cao và bền vững cho người chăn nuôi.

Tham khảo sản phẩm của Sanfovet cho heo giống

Selen E

• Cải thiện chất lượng tinh heo nọc, kéo dài thời gian khai thác
• Lên giống nhanh sau cai sữa, tăng đậu thai, đẻ con nhiều, con khoẻ
• Tăng tỷ lệ phôi